مهارت های مشاوره ای برای همه
 
(وبلاگ گروهی مشاوران استان قزوین)

محل درج آگهی و تبلیغات
 
نوشته شده در تاريخ یکشنبه 22 آبان1390 توسط اکبر عنبری(رئیس مرکز مشاوره )
افراد در برابر مشكلات بسيار آسيب پذير عمل مي كنند و به سرعت در هم مي شكنند و برخي ديگر آرام، منطقي، صبور و مطمئن با مشكلات دست و پنجه نرم مي كنند. اين تفاوت از كجا ناشي مي شود و علت آن چيست؟

پاسخ روانشناسان به اين پرسش اين است : " تاب آوري". بله تفاوت اين دو دسته با يك ويژگي خاص، يعني "تاب آوري"، تفسير مي شود. اما تاب آوري به چه معناست و خود ، شامل چه ويژگي هايي مي شود؟

تاب آوري معادل واژه انگليسي Resiliency است. در فرهنگ لغت، اين كلمه، خاصيت كشساني، بازگشت پذيري و ارتجاعي معنا شده است، ولي در متون بهداشت رواني تاب آوري معادل گوياتري است.      

تاب آوري به معناي توانايي مقابله با شرايط دشوار و پاسخ انعطا ف پذير به فشارهاي زندگي روزانه است. تاب آوري، استرس را محدود نمي كند، مشكلات زندگي را پاك نمي كند، بلكه به افراد قدرت مي دهد تا با مشكلات پيش رو مقابلة سالم داشته باشند، بر سختي ها فائق آيند و با جريان زندگي حركت كنند. برخي افراد به طور طبيعي داراي اين ويژگي هستند، اما خبر خوب اين است كه اين ويژگي در انحصار عده اي معدود نيست و به نظر متخصصان، ساير افراد نيز قادرند تاب آوري را بياموزند و آن را ارتقاء دهند. پس تاب آوري قابل يادگيري است.

حال كمي خودتان و اطرافيانتان را ارزيابي كنيد و ببينيد در مواجهه با مسائل و مشكلات چگونه عمل مي كنيد؟ آيا از نتيجة عملكردتان احساس رضايت مي كنيد؟ به نظر شما افراد تاب آور چه ويژگي هايي دارند؟ لطفاً پاسخ خود را يادداشت كنيد:

1-          2-             3-                     4-                و......

 

ويژگي هاي افراد تاب آور

تا اينجا آموختيم كه انسان ها به واسطة تفاوت هايي كه در ميزان تاب آوري دارند، با مشكلات به شيوه هاي متفاوت مقابله مي كنند . اما ويژگي هاي افراد تاب آور چيست و اين ويژگي ها چگونه به آنها كمك مي كند؟

افراد تاب آور :

آگاهانه و هشيار عمل مي كنند

افراد تاب آور ، نسبت به موقعيت، آگاه و هشيارند، احساسات و هيجان هاي خود رامي شناسند، بنابراين از علت اين احساسات نيز باخبرند و هيجان هاي خود را به شيوة سالم مديريت مي كنند. از سوي ديگر احساسات و رفتارهاي اطرافيانشان را نيز درك مي كنند، و در نتيجه بر خود، محيط و اطرافيانشان تأثير مثبتي مي گذارند.

مي پذيرند كه، موانع بخشي از زندگي هر انسان است

يكي ديگر از ويژگي هاي افراد تاب آور اين است كه مي دانند زندگي پر از چالش است. آنها مي دانند كه ما نمي توانيم از بسياري مشكلات اجتناب كنيم، ولي ميتوانيم در برابر آنها باز و منعطف باشيم و اشتياق خود را براي سازگار شدن باتغييرات حفظ كنيم.

داراي منبع كنترل دروني هستند

افراد تاب آور، خود را مسئول شرايط خويش مي دانند و براي هر مشكل، شكست و مسئله، منابع بيروني را سرزنش نمي كنند. آنها سهم خود را در امور زندگي، همراه با مسئوليت، پذيرفته اند و بر اين باورند كه هر عملي كه انجام مي دهند بر زندگيشان بازتاب مي يابد. البته واضح است كه برخي عوامل از كنترل ما خارج است نظير بلاياي طبيعي . اين افراد، در ضمن تشخيص علت مس ائل، قادرند با پيدا كردن را ه حل مؤثر بر موقعيت و آيندة خود تأثير مثبت بگذارند.

از مهارت هاي حل مسئله برخوردارند

وقتي بحران پديدار مي شود، افراد تاب آور قادرند با استفاده از فنون حل مسئله، به را ه حل هاي امن و مطمئن برسند. در حالي كه ساير افراد در اين موقعيت هاي سخت دچار استرس زياد می شوند و نمی توانند را ه حل مناسب و مفيدي انتخاب كنند.

ارتباطات محكم اجتماعي دارند

افراد تاب آور شبكة حمايتي و عاطفي محكمي دارند . چنين ارتباطاتي به آنها كمك مي كند، دربارة نگراني ها و چالش هاي خود با كسي صحبت كنند، از مشورت، همدلي و همراهي آنها بهره مند شوند، راه حل هاي جديد را كشف كنند و در مجموع از لحاظ رواني احساس قدرت و آرامش كنند.

خود را فردي قرباني ارزيابي نمی کنند

افراد تاب آور خود را قرباني و ناتوان تصور نمي کنند. وقتي با يك بحران دست به گريبان اند ، همواره خود را فردي نجات يافته تصور مي كنند و معتقدند كه مي توانند بر شرايط فائق آيند.

قادرند متناسب با موقعیت ، درخواست كمك كنند.

چنان كه گفته شد منابع حمايتي يكي از اجزاي مهم تاب آوري است. بنابراين افراد تا ب آور هر زمان كه ضرورت ايجاب كند، از اين منابع درخواست كمك مي كنند. منابع حمايتي تخصصي شامل روانشناسان و مشاوران متخصص ،کتا بهاي خودیاري، مطالعة زندگي نامه هاي افراد مهم و ديگر منابع حمايتي شامل دوستان، افرادنواده ، همسايه ها و مانند آن است.

در مجموع افراد تاب آور از سه منبع مهم تغذيه مي شوند، اين سه منبع عبارتند از :

1- من دارم )حمايت هاي اجتماعي و شخصي(

 من در كنار خود كساني را دارم كه به آنها اعتماد دارم ، دوستشان دارم و آنها نيز.

 من در كنار خود كساني را دارم كه مراقب و متوجه من هستند.

 من در كنار خود راهنما و معلمان خوبي دارم كه می توانم از آنها يادبگيرم.

2- من هستم )توانمنديهاي دروني و فردي(

 من فردي هستم كه مردم مي توانند او را دوست بدارند.

 من فردي هستم كه مي توانم براي ديگران كارهاي مفيد و مثبتي انجامدهم و مراقبشان باشم.

 من براي خودم و ديگران احترام و ارزش قائل ام.

 من آماده ام مسئوليت آنچه را انجام مي دهم به عهده بگيرم.

 من ويژگي ها و خصوصيات خوبي دارم كه به آنها آگاهي دارم و دوستشان دارم.

 من استعدادها و توانمنديهايي دارم كه از وجود آنها خوشحال ام.

2-  من مي توانم )مهارت هاي شخصي و حل مسئله(

 من مي توانم درباره ترس ها و ناراحتي هايم با ديگران صحبت كنم.

 من مي توانم رفتار و هيجان هاي خودم را مديريت كنم.

 من مي توانم وقتي به كمك نياز دارم فردي را براي كمك به خودم پيدا كنم.

 من مي توانم مسايل و مشكلات خود را به درستي مديريت كنم.

تاب آوري مجموعه اي از ويژگي هاي نامبرده است كه در تعامل با يكديگر نتيجه مطلوب را به بار مي آورد. براي مثال اگر فردي داراي عزت نفس باشد )من هستم( ، اما كسي را براي دريافت كمك و حمايت نداشته باشد )من دارم( و توانايي حل مسئله را نيز نداشته باشد )من مي توانم( ، نمي تواند فرد تاب آوري باشد.

بنابراين شايد بهتر باشد كه در تببين تاب آوري به اين نكات توجه كنيم:

1- تاب آوري روندي پويا است.

2- تاب آوري وابسته به اوضاع است. يعني يك رفتار سازگارانه در يك موقعيت، ممكن است در موقعيت هاي ديگر ناسازگار باشد.

3-          تاب آوري محصول تعامل ويژگي هاي شخصيتي با عوامل محيطي است.

4-          تاب آوري در شرايط پر مخاطره ، دشوار تر مي شود.

5- تاب آوري قابل يادگيري است.

توصيه هايي جهت تاب آوري

 پژوهش ها نشان مي دهد عزت نفس نقش مهمي در كنار آمدن با استر سهاي زندگي دارد. چنانچه به توانمنديهاي خود باور داشته باشيد، در مقابله با مشكلات بسيار مؤثرتر عمل مي كنيد.

در زندگي خود معنا و هدف داشته باشيد. افرادي كه در زندگي هدف مشخصي ندارند و معناي مهمي براي زندگي خود نيافته اند، با هر سختي و مشكلي، از هم مي پاشند و انگيزة خود را از دست مي دهند.

ارتباطات خود را توسعه دهيد. داشتن روابط عاطفي و اجتماعي محكم عامل بسيار مهمي در سلامت روان انسان به شمار مي رود و هنگام بروز بحران هاي زندگي پشتوانة بسيار مفيدي محسوب مي شود. بنابراين روابط دوستانه و خانوادگي خود را تقويت كنيد.

نسبت به تغييرات انعطاف پذير باشيد. زندگي يعني تغيير. اگر نسبت به تغييرات زندگي منعطف نباشيد همواره در بيم و هراس باقي مي مانيد و توانايي مواجه شدن با آن را از دست مي دهيد.

مراقب تغذيه و سلامتي خود باشيد. از قديم گفته اند عقل سالم در بدن سالم است. پس براي آنكه بهتر بينديشيد مراقب جسم خودتان باشيد، تغذية سالم ، ورزش و سبك زندگي سالم را سرلوحه خود قرار دهید.

مهارت هاي سالم براي مقابله با مشكلات را بياموزيد. اگرمقابل ههاي مسئله مدار و هيجان مدار سالم را بياموزيد به هنگام مواجهه با مشكلات زندگي، مخزن غني و پرمحتوايي از راهكارهاي مفيد داريد كه بر حسب اوضاع مي توانيد از آنها استفاده كنيد.

خوشبين باشيد. نگاه واقع بينانه توأم با مثبت انديشي سبب مي شود درك مناسبي از مسئله داشته باشيد و به شيوه اي متناسب عمل كنيد

دلبستگي هاي مثبت ايجاد كنيد. مشاركت در يك يا چند فعاليت سرگرم كنندة سالم، عضويت در گروههاي مذهبي، حضور در باشگاه ورزشي،كلا سهاي هنري و انجمن هاي علمي و مانند آن موجب مي شود به هنگام وجود مشكل آرامش خود را بازيابيد.

معنويت را در خود تقويت كنيد. افرادي كه ايمان قوي دارند و در مشكلات و سختي ها ضمن تلاش و تعقل به خداوند توكل مي كنند، آرامش و امنيت وصف ناپذيري را تجربه مي كنند.

 منبع :ماهنامه پیام مشاور 98


.: Weblog Themes By Pichak :.


فال حافظ





آپلود نامحدود عکس و فایل

آپلود عکس

دریافت کد آپلود سنتر

تماس با ما
تمامی حقوق این وبلاگ محفوظ است | طراحی : پیچک